चवदार तळे. सत्याग्रह

भारतातील सामाजिक समतेसाठी झालेल्या अनेक आंदोलनांपैकी चवदार तळे सत्याग्रह हा एक ऐतिहासिक आणि क्रांतिकारक टप्पा मानला जातो. २० मार्च १९२७ रोजी महाराष्ट्रातील येथे हा सत्याग्रह झाला. या आंदोलनाचे नेतृत्व  डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी केले.

त्या काळात भारतीय समाजात अस्पृश्यता प्रथा अत्यंत तीव्र होती. दलित समाजातील लोकांना सार्वजनिक ठिकाणे, विहिरी, तळी यांचा वापर करण्यास मनाई होती. चवदार तळे हे महाड शहरातील एक सार्वजनिक पाण्याचे स्त्रोत होते, परंतु दलितांना त्याचा उपयोग करण्यास बंदी होती. या अन्यायकारक प्रथेविरुद्ध आवाज उठवण्यासाठी डॉ. आंबेडकरांनी हा सत्याग्रह आयोजित केला.

या आंदोलनात हजारो लोक सहभागी झाले होते. डॉ. आंबेडकरांच्या नेतृत्वाखाली सर्वांनी चवदार तळ्याचे पाणी पिऊन आपला हक्क सिद्ध केला. हा केवळ पाणी पिण्याचा प्रश्न नव्हता, तर तो समानता, स्वाभिमान आणि मानवाधिकारांचा लढा होता. या घटनेने समाजात मोठी खळबळ उडाली आणि अस्पृश्यतेविरुद्धची चळवळ अधिक बळकट झाली.

चवदार तळे सत्याग्रहामुळे दलित समाजात आत्मविश्वास आणि स्वाभिमान जागृत झाला. त्यांनी आपल्या हक्कांसाठी लढण्याची प्रेरणा घेतली. पुढे या आंदोलनाने सामाजिक सुधारणांच्या अनेक चळवळींना दिशा दिली.

आजही चवदार तळे सत्याग्रह आपल्याला समानता, बंधुता आणि न्याय यांचे महत्त्व सांगतो. समाजातील सर्व घटकांना समान हक्क मिळणे हेच खरे लोकशाहीचे तत्त्व आहे, हे या सत्याग्रहातून स्पष्ट होते.

चवदार तळे सत्याग्रह हा केवळ एक आंदोलन नसून सामाजिक क्रांतीची सुरुवात होती. तो भारतीय समाजातील समतेसाठी लढलेल्या महान संघर्षाचे प्रतीक आहे.

गीतांजली गांधले 

इयत्ता सातवी 

भारतीय संस्कृतीतील सण दीपावली..

         दिवाळी

दिवाळी हा भारतातील सर्वात मोठा सण आहे. दिवाळी या सणाला दिपावली असेही म्हणतात. हा सण दरवर्षी ऑक्टोबर किंवा नोव्हेंबर महिन्यात येतो

दिवाळी हा सण धनत्रयोदशी ते भाऊबीज पर्यंत पाच दिवसांचा सण असतो. दिवाळीच्या दिवशी प्रभू श्रीराम चौदा वर्षाच्या वनवासानंतर अयोध्येस परतले होते. त्यावेळी तेथील लोकांनी सर्वत्र दिवे लावून त्यांचे स्वागत केले होते. तेव्हापासून दिवाळी हा सण दिवे लावून मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो.

दिवाळी सणाप्रसंगी सर्वजन लवकर उठून सुगंधी तेल व उटणे लावून अभ्यंगस्नान करतात. नवनवीन कपडे घालतात. घरासमोर सुंदर रांगोळी काढतात. घरोघरी लाडू, करंज्या, चकल्या, चिवडा असे फराळाचे पदार्थ बनवले जातात. फराळाचे पदार्थ, एकमेकांना देऊन दिवाळीच्या शुभेच्छा देतात. नवीन कपडे व नवीन वस्तू खरेदी केल्या जातात.

दिवाळी हा दिसांचा तसेच प्रकाशाचा सण आहे. या सणाला सर्वत्र रोषणाई केली जाते. दुकाने, बाजारपेठा आकर्षक वस्तूंनी सजवल्या जातात. घरात, अंगणात दिवे, पणत्या, आकाश  कंदील लावले जातात. फटाके वाजवले जातात. वार्तावरण खूप प्रसन्न असते.

दिवाळीला मुलांना सुट्टी असते. मुलांना फराळाचे पदार्थ खायला व फटाके वाजवायला खूप आवडते. मुले घरासमोर सुंदर किल्ले बांधतात.

दिवाळी या सणांमुळे समाजात ऐक्य निर्माण होते. दिवाळीला संध्याकाळी घर दिवे, पणत्या, मेणबत्यांनी उजळवले जाते. रात्री मनोभावे लहरी मातेचे  पूजन केले जाते.

सर्वांना दीपावली सण खूप आवडतो .

नाव:- रागिनी सुरेंद्र गौतम शाळेचे नाव: जि. प. प्राथमिक शाळा सुभाषनगर

जागतिक महिला दिनाचे महत्त्व...

 जागतिक महिला दिन दरवर्षी ८ मार्च रोजी साजरा केला जातो.

हा दिवस महिलांच्या सन्मानासाठी आणि त्यांच्या अधिकारांच्या जाणीवेसाठी महत्त्वाचा आहे.

समाजाच्या प्रगतीमध्ये महिलांचे योगदान खूप मोठे आहे.

पूर्वी महिलांना शिक्षण आणि स्वातंत्र्य कमी प्रमाणात मिळत होते.

अनेक अडचणी असूनही महिलांनी संघर्ष करून प्रगती केली.

आज महिला शिक्षण, विज्ञान, क्रीडा आणि राजकारणातही पुढे आहेत.

भारतामध्ये शिक्षण क्षेत्रात सावित्रीबाई फुले यांनी मोठे कार्य केले.

त्यांनी मुलींसाठी पहिली शाळा सुरू केली.

स्वातंत्र्यलढ्यात राणी लक्ष्मीबाई यांनी शौर्य दाखवले.

त्यांचे धाडस आजही प्रेरणादायी आहे.

अंतराळ संशोधनात कल्पना चावला यांनी भारताचे नाव उज्ज्वल केले.

आज अनेक महिला डॉक्टर, शिक्षक, शास्त्रज्ञ आणि अधिकारी म्हणून काम करत आहेत.

महिलांच्या कर्तृत्वामुळे समाजाची प्रगती होत आहे.

तरीही काही ठिकाणी महिलांवर अन्याय आणि भेदभाव दिसतो.

म्हणून महिलांना शिक्षण आणि समान संधी देणे गरजेचे आहे.

महिलांचा सन्मान करणे ही प्रत्येकाची जबाबदारी आहे.

महिला सक्षम झाल्या तर देश अधिक प्रगत होईल.

महिला दिन आपल्याला समानतेचा संदेश देतो.

आपण सर्वांनी महिलांचा आदर करावा.

जागतिक महिला दिन उत्साहाने साजरा करावा.

सनी राठोड..

इयत्ता 6 वी

होळी सण ...

 

होळी हा भारतातील एक प्राचीन व आनंदाचा सण आहे. हा सण वसंत ऋतूच्या आगमनाचे प्रतीक असून निसर्गातील नवचैतन्य दर्शवतो. होळी सण अधर्मावर धर्माच्या विजयाची आठवण करून देतो. प्रह्लाद व होलिका यांच्या कथेमुळे सत्य, भक्ती आणि विश्वास यांचे महत्त्व अधोरेखित होते. या दिवशी लोक एकमेकांना रंग लावून आनंद व्यक्त करतात व आपले मतभेद विसरून मैत्री आणि प्रेम वाढवतात.

होळी सणामुळे समाजात एकता, बंधुभाव आणि समतेची भावना निर्माण होते. लहान, मोठे, गरीब, श्रीमंत सर्वजण एकत्र येऊन हा सण साजरा करतात. विविध रंगांमुळे जीवनात आनंद, उत्साह आणि सकारात्मकता येते. लोक गाणी गातात, नृत्य करतात आणि पारंपरिक पदार्थ तयार करून एकमेकांना वाटतात. त्यामुळे सामाजिक संबंध अधिक दृढ होतात.

होळी हा केवळ रंगांचा सण नसून तो संस्कृती आणि परंपरेचा सन्मान करणारा सण आहे. या सणामुळे आपली लोकसंस्कृती पुढील पिढीपर्यंत पोहोचते. तसेच होळी आपल्याला क्षमा, सहनशीलता आणि प्रेमाचा संदेश देते. आजच्या काळात पर्यावरणाचे रक्षण करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे, म्हणून रासायनिक रंग टाळून नैसर्गिक व पर्यावरणपूरक रंग वापरून होळी साजरी करावी.

अशा प्रकारे होळी हा आनंद, एकता, प्रेम आणि सद्भावना यांचा सण आहे. तो आपल्याला चांगुलपणा, माणुसकी आणि सामाजिक ऐक्य यांचे महत्त्व शिकवतो. म्हणूनच होळी सणाला आपल्या जीवनात विशेष स्थान आहे आणि तो उत्साहाने व जबाबदारीने साजरा करणे आवश्यक आहे.

यश आणि अपयश...

यश आणि अपयश 

मानवी जीवन हे यश आणि अपयश यांच्या सततच्या प्रवासाने घडत असते. प्रत्येक व्यक्तीला आयुष्यात यश मिळवायचे असते; परंतु त्या यशाच्या मार्गावर अपयश येणे अटळ असते. यश आणि अपयश ही जीवनाची दोन चाके असून दोन्हींचा समतोल जीवनाला पुढे नेतो.

यश म्हणजे उद्दिष्ट साध्य झाल्याचा आनंद, परिश्रमांना मिळालेले फळ आणि आत्मविश्वासाची वाढ. यश मिळाल्यावर माणूस आनंदी होतो, स्वतःवर विश्वास ठेवू लागतो आणि पुढील ध्येयांसाठी प्रेरित होतो. यशामुळे समाजात मान-सन्मान मिळतो आणि व्यक्तिमत्त्व उजळून निघते. मात्र सतत यशच मिळत राहिले तर माणूस अहंकारी होण्याची शक्यता असते.

अपयश हे अनेकांना नकोसे वाटते; पण खरे पाहता अपयश हे जीवनातील सर्वात मोठे शिक्षक आहे. अपयश माणसाला स्वतःच्या चुका ओळखायला शिकवते, संयम ठेवायला लावते आणि नव्या मार्गाचा शोध घ्यायला प्रवृत्त करते. थॉमस एडिसन, अब्राहम लिंकन, डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांसारख्या थोर व्यक्तींनी अनेक अपयशांना सामोरे जाऊनच मोठे यश मिळवले. त्यांच्या जीवनातून हेच शिकायला मिळते की अपयशाने खचून न जाता त्यातून बोध घेतला पाहिजे.

यश मिळवण्यासाठी सातत्यपूर्ण प्रयत्न, कठोर परिश्रम, आत्मविश्वास आणि सकारात्मक विचार आवश्यक असतात. अपयश आले तरी प्रयत्न सोडू नयेत. “अपयश ही यशाची पहिली पायरी आहे” हे वाक्य याच अर्थाने महत्त्वाचे ठरते.

शेवटी असे म्हणता येईल की यश आपल्याला आनंद देते, तर अपयश आपल्याला घडवते. जीवनात दोन्हींचे स्वागत करणे गरजेचे आहे. कारण अपयशातून शिकून मिळवलेले यश हेच खरे आणि टिकाऊ यश असते. 

रागिणी गौतम 

इयत्ता 6वी 

मराठी सुविचार

 जीवनात नेहमी सुविचाराप्रमाणे आचरण केले पाहिजे .सुविचार खाली दिले आहेत .

• जिथे इच्छाशक्ती मजबूत असते तिथे मार्ग आपोआप तयार होतो.

• वेळेची किंमत समजणारा माणूसच यशस्वी होतो.

• हार मानणे सोपे असते, पण पुन्हा प्रयत्न करणे हीच खरी शक्ती आहे.

• यश मिळवायचं असेल तर अपयशाला स्वीकारा.

• बदलाची सुरुवात स्वतःपासूनच करावी.

• स्वतःवर विश्वास ठेवा, जग आपोआप विश्वास ठेवेल.

• प्रयत्न करणाऱ्यांचा पराभव कधीही होत नाही.

• ज्ञान हीच खरी संपत्ती आहे.

• मन जिंकलं की जग जिंकल्यासारखं वाटतं.

• थोडं थांबा, विचार करा आणि मग निर्णय घ्या.

• स्वप्नं मोठी असावीत, पण कष्ट त्याहून मोठे असावेत.

• शब्द लहान असतात पण जखमा मोठ्या करतात.

• वेळ आणि नाती दोन्ही सांभाळून वापरा.

• ज्याच्या मनात करुणा असते त्याचे जीवन सुंदर असते.

• चांगला माणूस होण्यासाठी कोणतंही शिक्षण लागत नाही.

• जीवन एकदाच मिळतं, ते हसत-खेळत जगा.

• मैत्री ही मनांची भेट असते, चेहऱ्यांची नाही.

• चांगुलपणाने जग जिंकता येते.

• जीवन हे स्पर्धा नाही, ते समजून जगण्याची कला आहे.

• चूक होणे स्वाभाविक आहे, पण त्यातून शिकणे महत्त्वाचं आहे.

• छोट्या छोट्या क्षणांत मोठं सुख दडलं असतं.

• मनाने श्रीमंत असाल तर गरिबी काहीच नाही.

• आजचा दिवस परत येणार नाही, त्याला सर्वोत्तम बनवा.

• मेहनत हेच नशीब बदलण्याचं साधन आहे.

• स्वतःचा आनंद इतरांच्या हातात देवू नका.

• जे रोखतात तेच कधी कधी पुढे ढकलतात.

• चुकीला क्षमा करा पण स्वतःला कधीच सोडू नका.

• प्रयत्न थांबवू नका जोपर्यंत ध्येय साध्य होत नाही.

• वेळ गेला की संधीही जाते.

• शांत माणूस कधीही हरत नाही.

• मन मोठं असेल तर घर आपोआप मोठं वाटतं.

• स्वतःचं मूल्य ओळखा; तुम्ही अनमोल आहात.

• स्वप्नांवर कधीच पडदा टाकू नका.

• प्रगती हवी असेल तर शिकत रहा.

• खरा आनंद देण्यात आहे घेण्यात नाही.

• नकार मिळाला तरी चालेल, पण प्रयत्न थांबू नयेत.

• सहनशीलता ही मोठी ताकद आहे.

• खरा मित्र तिथे असतो जिथे संपूर्ण जग नसतं.

• नाते टिकवायचं असेल तर अहंकार सोडा.

• मन मोकळं ठेवा, जग सुंदर वाटेल.

• समस्या टाळू नका, त्यांचा सामना करा.

• दुसऱ्यांचं अनुकरण न करता स्वतःचा मार्ग तयार करा.

• हसणं हे जीवनाचं औषध आहे.

• शब्द मोफत आहेत पण त्यांची किंमत अमूल्य आहे.

• आजचा घाम म्हणजे उद्याची कमाई.

• जे मिळालं त्यात समाधान ठेवा, पण जे हवं त्यासाठी मेहनत करा.

• स्पर्धा इतरांशी नको, स्वतःशी करा.

• सूर्य जळतो म्हणूनच जग उजळतं – तसंच तुमचे कष्ट तुमचं भविष्य उजळवतात.

संत गाडगे महाराज..

      

            *स्वच्छतेचे पुजारी*  

          *संत गाडगे महाराज*

  *डेबूजी झिंगराजी जानोरकर*

             (समाज सुधारक)

     *जन्म : 23 फेब्रुवारी 1876*

 (शेणगाव,महाराष्ट्र , ब्रिटिश भारत)

    *निधन : 20 डिसेंबर 1956* 

                (वय 80)

  ( वलगाव, अमरावती , महाराष्ट्र )

मुख्य स्वारस्ये : धर्म , कीर्तन ,    

                      नीतिशास्त्र

प्रभाव : डाॕ. बाबासाहेब आंबेडकर , कर्मवीर भाऊराव पाटील , भाऊराव कृष्णाजी गायकवाड , तुकडोजी महाराज आणि मेहेर बाबा

                     गाडगे महाराज हे गाडगे बाबा म्हणून ओळखले जाणारे महाराष्ट्र राज्यातील एक कीर्तनकार, संत आणि समाजसुधारक होते. त्यांनी स्वेच्छेने गरीब रहाणी स्वीकारली होती. ते सामाजिक न्याय देण्यासाठी विविध गावांना भटकत असत. गाडगे महाराजांची सामाजिक न्याय, सुधारणा आणि स्वच्छता या विषयांत जास्त रुची होती. विसाव्या शतकातील समाजसुधार आंदोलनांमध्ये ज्या महापुरुषांचा सहभाग आहे, त्यापैकी एक महत्त्वाचे नाव गाडगे बाबा यांचे आहे.

                 संत गाडगे महाराजांच पूर्ण नाव डेबूजी झिंगराजी जानोरकर होते. त्यांच्या वडिलांचे नाव - झिंगराजी राणोजी जाणोरकर तर आईचे नाव - सखुबाई झिंगराजी जणोरकर हे होते. गाडगे महाराज हे वैज्ञानिक दृष्टिकोन असलेले प्रसिद्ध समाजसुधारक होते. दीनदलित आणि पीडितांच्या सेवेमध्ये आपलं संपूर्ण आयुष्य व्यतीत करणारे गाडगेबाबा हे संता मधील सुधारक आणि सुधारकां मधील संत होते. त्यांच कीर्तन म्हणजे लोक प्रबोधनाचा एक भाग असे. आपल्या कीर्तनातून समाजातील दांभिकपणा रूढी परंपरा यावर ते टीका करत. समाजाला शिक्षणाचे महत्त्व पटवून देताना स्वच्छता आणि चारित्र्य याची शिकवण गाडगेबाबा देत. गाडगेबाबा म्हणजे एक चालती-बोलती पाठशाळा होती.

         गाडगे महाराज हे गोरगरीब, दीनदलित यांच्यामधील अज्ञान, अंधश्रद्धा, अस्वच्छता यांचे उच्चाटन करण्यासाठी तळमळीने कार्य करणारे समाजसुधारक होते. तीर्थी धोंडापाणी देव रोकडा सज्जनी |" असे सांगत दीन, दुबळे, अनाथ, अपंगांची सेवा करणारे थोर संत म्हणजे गाडगेबाबा. "देवळात जाऊ नका, मूर्तिपूजा करू नका, सावकाराचे कर्ज काढू नका, अडाणी राहू नका, पोथी-पुराणे, मंत्र-तंत्र, देवदेवस्की, चमत्कार असल्या गोष्टींवर विश्वास ठेऊ नका." अशी शिकवण आयुष्यभर त्यांनी लोकांना दिली. माणसात देव शोधणार्‍या या संताने लोकांनी दिलेल्या देणग्यांतील पैशातून रंजल्या-गांजल्या, अनाथ लोकांसाठी महाराष्ट्रात ठिकठिकाणी धर्मशाळा, अनाथालये, आश्रम, व विद्यालये सुरू केली. रंजले-गांजले, दीन-दुबळे, अपंग-अनाथ हेच त्यांचे देव. या देवांतच गाडगेबाबा अधिक रमत असत. डोक्यावर झिंज्या, त्यावर खापराच्या तुकड्याची टोपी, एका कानात कवडी, तर दुसर्‍या कानात फुटक्या बांगडीची काच, एका हातात झाडू, दुसर्‍या हातात मडके असा त्यांचा वेश असे.

                    समाजातील अज्ञान, अंधश्रद्धा, भोळ्या समजुती, अनिष्ट रूढी-परंपरा दूर करण्यासाठी त्यांनी आपले पूर्ण आयुष्य वेचले. यासाठी त्यांनी कीर्तनाच्या मार्गाचा अवलंब केला. आपल्या कीर्तनात ते श्रोत्यांनाच विविध प्रश्न विचारून त्यांना त्यांच्या अज्ञानाची, दुर्गुण व दोषांची जाणीव करून देत असत. त्यांचे उपदेशही साधे, सोपे असत. चोरी करू नका, सावकाराकडून कर्ज काढू नका, व्यसनांच्या आहारी जाऊ नका, देवा-धर्माच्या नावाखाली प्राण्यांची हत्या करू नका, जातिभेद व अस्पृश्यता पाळू नका असे ते आपल्या कीर्तनातून सांगत. देव दगडात नसून तो माणसांत आहे हे त्यांनी सर्वसामान्यांच्या मनावर ठसविण्याचा प्रयत्न केला. ते संत तुकाराम महाराजांना आपले गुरू मानीत. ‘मी कोणाचा गुरू नाही, मला कोणी शिष्य नाही’ असे ते कायम म्हणत. आपले विचार साध्या भोळ्या लोकांना समजण्यासाठी ते ग्रामीण भाषेचा (प्रामुख्याने वऱ्हाडी बोलीचा) उपयोग करत असत. गाडगेबाबांनी संत तुकारामांच्या नेमक्या अभंगांचा मुबलक वापरही वेळोवेळी केला. ‘देवभोळ्या माणसापासून ते नास्तिकापर्यंत, कोणत्याही वयोगटातील लोकांना गाडगेबाबा आपल्या कीर्तनात सहजपणे गुंतवून ठेवत, आपले तत्त्वज्ञान पटवून देत. त्यांच्या कीर्तनाचे शब्दचित्र उभे करणे माझ्या ताकदीबाहेरचे काम आहे .’ असे उद्‌गार बाबांचे चरित्रकार प्रबोधनकार ठाकरे यांनी काढले होते. संत व सुधारक या दोन्हीही वृत्ती गाडगेमहाराजांत होत्या. तुकारामांप्रमाणे ठणकावून् सत्य सांगण्याचे धैर्य बाबांमध्ये होते. जनसंपर्क होता. समाजाचा अर्धा भाग जो स्त्रिया व अतिशूद्र या सर्वांना व सुशिक्षित समाजथरातील जे येतील अशा स्त्रीपुरुषांना एकत्र बसवून, म्हणजे भेदाभेद, स्पृश्यास्पृश्यता संपूर्ण बाजूस घालवून हरिभक्तीचा रस चाखण्यास सर्व वर्गातील, सर्व थरातील बायाबापडी, श्रीमंत व गरीब वगैरे सर्व एकत्र होत. बाबांची कीर्तने एकल्यानंतर तुकाराम व जोतीबाची शिकवण लोकांप्रत वाहात आहे, असे दिसते.

 

👬 *गाडगेबाबा आणि बाबासाहेबांची भेट*

                         14 जुलै 1941 मध्‍ये संत गाडगेबाबा यांची प्रकृती ठीक नव्‍हती. ते मुंबईत होते. ही माहिती एका सहका-याने डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्‍यापर्यंत पोहोचवली. बाबासाहेब तेव्‍हा कायदेमंत्री होते. त्‍याच दिवशी सायंकाळी कामानिमित्‍त त्‍यांना दिल्‍लीला जायचे होते. पण गाडगेबाबांच्‍या प्रकृतीची बातमी ऐकताच त्‍यांनी सर्व कार्यक्रम बाजूला ठेवले. दोन घोंगड्या विकत घेऊन ते महानंदसामी या बातमी घेऊन येणा-या सहका-यासोबत हॉस्‍पिटलमध्‍ये पाहोचले. गाडगेबाबा कधीही कुणाकडून काही स्‍वीकारत नसत. पण त्‍यांनी बाबासाहेबांकडून घोंगड्या स्‍वीकारल्‍या.

गाडगेबाबा तेव्‍हा म्‍हणाले होते, "डॉ. तुम्ही कशाला आले? मी एक फकीर, तुमचा एक मिनिट महत्त्वाचा आहे. तुमचा किती मोठा अधिकार आहे."

डॉ. बाबासाहेब म्हणाले, "बाबा माझा अधिकार दोन दिवसाचा. उद्या खुर्ची गेल्यावर मला कोणी विचारणार नाही. तुमचा अधिकार मोठा आहे." या प्रसंगी बाबासाहेबांच्या डोळ्यांत अश्रू होते. कारण हा प्रसंग पुन्हा जीवनात येणार नाही हे दोघेही जाणत होते.

📚 *गाडगे महाराजांची चरित्रे*

  असे होते गाडगेबाबा (प्राचार्य रा.तु. भगत)

ओळख गाडगेबाबांची (प्राचार्य रा.तु. भगत)

कर्मयोगी गाडगेबाबा (मनोज तायडे)

गाडगेबाबा (चरित्र, प्रबोधनकार ठाकरे)

गाडगे बाबांचा पदस्पर्श (केशव बा. वसेकर)

श्री गाडगेबाबांचे शेवटचें कीर्तन (गो.नी. दांडेकर)

Shri Gadge Maharaj (इंग्रजी, गो.नी. दांडेकर)

गाडगेबाबांच्या सहवासात (जुगलकिशोर राठी)

गाडगे माहात्म्य (काव्यात्मक चरित्र, नारायण वासुदेव गोखले)

गोष्टीरूप गाडगेबाबा (विजया ब्राम्हणकर)

निवडक गाडगेबाबा (प्राचार्य रा.तु. भगत)

मुलांचे गाडगेबाबा (प्राचार्य रा.तु. भगत)

लोकशिक्षणाचे शिल्पकार (रा.तु. भगत)

लोकोत्तर : गाडगेबाबा जीवन आणि कार्य (डॉ. द.ता. भोसले)

The Wandering Saint (इंग्रजी, वसंत शिरवाडकर)

संत गाडगेबाबा (गिरिजा कीर)

संत गाडगेबाबा (दिलीप सुरवाडे)

संत गाडगेबाबा (प्राचार्य रा.तु. भगत)

Sant Gadagebaba (इंग्रजी, प्राचार्य रा.तु. भगत)

संत गाडगेबाबांची भ्रमणगाथा (प्राचार्य रा.तु. भगत)

श्रीसंत गाडगे महाराज (मधुकर केचे)

श्री संत गाडगे महाराज ऊर्फ गोधडे महाराज यांचे चरित्र (पां.बा. कवडे, पंढरपूर)

संत श्री गाडगे महाराज (डॉ. शरदचंद्र कोपर्डेकर)

गाडगे महाराजांच्या गोष्टी (सुबोध मुजुमदार)

समतासूर्य गाडगेबाबा (प्राचार्य रा.तु. भगत )

स्वच्छतासंत गाडगेबाबा (प्राचार्य रा.तु. भगत)

🎥 *गाडगेबाबांच्या जीवनावरील  चित्रपट*

                डेबू : हा चित्रपट गाडगे महाराजांच्या जीवनावर आहे. दिग्दर्शक - नीलेश जलमकर

देवकीनंदन गोपाळा : हाही चित्रपट गाडगे महाराजांच्या जीवनावर आहे. दिग्दर्शक - राजदत्त

📖 *साहित्य संमेलन*

               महाराष्ट्रात गाडगेबाबा विचार साहित्य संमेलन नावाचे संमेलन भरते.

⏳ *मृत्यू*

                       गाडगे महाराजांचे अमरावती जवळ पेढी नदीच्या काठावर, वडगाव जि. अमरावती 20 डिसेंबर 1956 रोजी निधन झाले. 

🏵 *सन्मान* 

                       त्यांच्या सन्मानार्थ महाराष्ट्र सरकारने संत गाडगे बाबा ग्राम स्वच्छता अभियान प्रकल्प २०००-०१ मध्ये सुरू केला. हा कार्यक्रम स्वच्छ गावे सांभाळणार्‍या ग्रामस्थांना बक्षिसे देतो.  याव्यतिरिक्त, भारत सरकारने त्यांच्या सन्मानार्थ स्वच्छता व पाणी यासाठी राष्ट्रीय पुरस्काराची स्थापना केली.  त्यांच्या सन्मानार्थ अमरावती विद्यापीठाला त्यांचे नाव देण्यात आलेले आहे.

🏵 *सन्मान*

            भारताच्या टपाल खात्याने त्यांच्या नावावर स्मारक शिक्के जारी करुन गाडगे महाराजांचा गौरव केला होता.

 🙏🌹 *गोपाला... गोपाला... देवकीनंदन गोपाला...* 🌹🙏